JA slide show
Anasayfa arrow Bilişmeler arrow Ne dediler? arrow Sadık Yalsızuçanlar'ın Öykülerinde Şiirsellik
Sadık Yalsızuçanlar'ın Öykülerinde Şiirsellik
Yazan Ahmet Uslu   
30.09.2017 18:45
 Edebî türler arasındaki etkileşim, son dönem edebiyat araştırmalarının en çok üzerinde durulan konuları arasındadır. Özellikle 1980 sonrasında öykü ve şiir türleri arasındaki etkileşim, üzerinde durulması gereken bir konudur. Bu bağlamda Sadık Yalsızuçanlar, öykülerinde şiirsellikten yararlanan yazarlarımızdan biridir. Yazar, öykülerinde düzyazı cümlelerini keserek şiirsel bir görünüm oluşturmak, şiir parçalarını öykü içerisinde kullanmak, şiirsel yazım tekniklerine yer vermek, devrik cümleler, eksiltili cümleler, ikilemeler, masalsılık, şairane üslup, somutlama, kişileştirme, teşbih, simge ve semboller, leitmotifler, zıtlıklar gibi tekniklerden yararlanarak şiirsel bir söyleyiş elde eder. Sadık Yalsızuçanlar, kullandığı şiirsel teknikler ile öykülerde zengin bir anlatım yakalamıştır. Bu çalışmada Sadık Yalsızuçanlar'ın tüm öyküleri bu teknikler dikkate alınarak öykülerdeki şiirsel kullanımlar başlıklar halinde incelenmiştir.

.../..

Sadık Yalsızuçanlar’ın özellikle Gerçeği İnciten Papağan isimli öykü kitabında yer alan bütün öyküler şiirsel bir formda düzenlenmiştir. Sona varmadan kırılmış satırların içerisinde akan cümle yapıları, geleneksel nesir yazılarının alışılmış yapısı dışındaki uygulamalardır. Bu uygulamaya bir örnek olarak Gerçeği İnciten Papağan adlı öykünün bir bölümünü örnek olarak alabiliriz:
“Trene bindiği zaman ona dikkatle bakan kişi, okumayı
sevdiği kitaplardan bir sayfa gibiydi.
Sonra tekrar Çamlıca. Üsküdar.
Vapurda herkeste bir uyku sersemliğini teşhir eden sakallı ve
hemhemecilerden rahatsızlık duyan tecessüsü büyük
küçük çocuklar vardı.
İşe gittikleri ve dünyaya gelmedikleri her hallerinden
belliydi.” (Yalsızuçanlar, 1996: 35)
B) Biçim – Konu Uyumu

Öyküde görülen bu uygulama geleneksel öykü mizanpajında rastlanmayan bir kullanımdır. Kime Karşı Ölümsün adlı öyküde ise biçimsel kesmelerle birlikte dil ve üslup da şiire yaklaştırılır.
“Hayattan çabuk söner bir şule
Ömürden çabuk geçer bir müddetçik
Varlıktan çabuk çürür bir cisimse de.
Flu resimler prensesi değişmez sona uğradı.
Irmağa girdi. Net resimler prensesi ülkesine geri döndü.” (Yalsızuçanlar, 1996: 55)
Kime Karşı Ölümsün öyküsünde görülen diğer bir uygulama ise şiirin düz yazı şeklinde yazıldığında dizeleri belirtmek için araya konulan eğik çizgi (/) işaretinin kullanımıdır. Cümle akışının içinde ara sözleri ayırmak ve yazar anlatıcının duygularını belirttiği bu bölümlerde eğik çizginin kullanımı metne şiirsel bir görünüm kazandırmaktadır:
“Bahar gibi kendimi süslemeye alışmıştım.
Bu ayrılık da neyin nesiydi? Bütün avcılar sarayda /
bildiğiniz saraylardan değil / toplandık. Flu resimler
padişahının / bu da / kızı beni tanımıştı görür görmez, işte
o evet evet ta kendisi diye çığlığı bastı. Padişah dile
benden ne dilersen dedi / hep öyle mi denir /. Dilediğimi
seçmemiştim. Kimse beni soldurma hevesine
kapılmamalıydı.” (Yazsızuçanlar, 1996: 48)

.../..

Sadık Yalsızuçanlar’ın öykülerinde başlangıçtan beri şiirsellik göze çarpmakla birlikte özellikle Halvet Der Encümen öykü kitabı ile birlikte şiirsellik öykülerde vazgeçilmez bir unsur olarak yer almaktadır. Devrik cümle ve eksiltili cümleler ilk öykülerden beri şiirselliğin en belirgin özelliği iken son küçürek öykülerde daha çok şiirin şekilsel özelliklerinden yararlanılmıştır.

Masalların şiirsel bir üsluba sahip olması, Yalsızuçanlar’ın öykülerinde de şiirselliği sağlayabilmek için masallardan da yararlanmasını sağlar. Gerek tekerlemeler, gerekse masalların giriş bölümlerindeki akıcı anlatımla olaya ait ilk bilgilerin verildiği secili, kafiyeli bölüm Yalsızuçanlar’ın da öykülerinde tercih ettiği bir yöntem olarak görülmektedir.

Sadık Yalsızuçanlar’ın öykülerinde şiirsel özelliklerden yararlanması karma bir tür oluşturmak ya da öyküyü şiire yaklaştırmak olarak ele alınmamalıdır. Yazarın bu çabası, öykünün anlatma imkânlarının genişletilmesi çabası olarak yorumlanmalıdır. Olay örgüsünün tamamen terk edildiği bu öykülerde şiirin imkânlarından yararlanılması öykünün karakteristik yapısına zarar vermemiş aksine estetik bir değer katmıştır. Bu estetik değer, okurun ilgisini öyküde neyin anlatıldığına değil öykünün nasıl anlatıldığına yoğunlaştırmaktadır. Sadık Yalsızuçanlar’ın öykülerinde de görülen şiirsel uygulamalar aynı zamanda yeni bir türe de işaret etmektedir.

Makalenin Tamamı...

 


Sitene ekle | Görüntüleme sayısı: 110

Bu yazıya ilk yorumu yazın
RSS yorumları

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilir.
Lütfen sisteme giriş yapın veya kayıt olun.

 
Sonraki >
"Ayrılığa ulaşsaydık, ona kendi acısını tattırırdık." İbn Arabi  

SADIK YALSIZUÇANLAR,
ARTIK BÜTÜN KİTAPLARIYLA
PROFİL’DE…

sEsLi kiTaP

C’nin Hazırlanmış Hayatı
 
 Sesli Kitap.. Hazırlayan: Nisan Kumru
Bir ve Hep
 
Küf
 
Hiç