Sadık Yalsızuçanlar

Şiir Konuşması, Şair’in, Ulus, Cumhuriyet, Varlık, Yaprak, Tiyatro, Hür, Yedi Tepe, Tanin, Yazko Edebiyat, Milliyet Sanat, Gösteri ve Düşün dergi/gazetelerinde yayımlanan yazı ve konuşmalarından oluşuyor. Kitap, daha önce, Adam’ca yayımlanmıştı. Editör Filiz Özdem’i titizliği için kutlamak isterim.

Daha önce, Turgut Uyar’ın Korkulu Ustalık’ını yayımlamıştı YKY. Bu kitapla, poetik dağarımız tekrar şenlendi.

Başlığa aldığım yazı, Yaprak’tan. 1949 şubatına ait. Altmış yıl geçmiş aradan. Bir yazının altmış yıl sonra da zihnimizi hareketlendirmesi, bizi düşünmeye yöneltmesi başlı başına bir değer içerdiğini gösterir. Genel kimi belirlemelerden sonra, Rifat, bu kısa denemesinde sözü şuraya getiriyor : Şair, düşünürdür aynı zamanda veya düşünür olmalıdır. Çünkü şiirin kendine özgü bir düzeni vardır. Bu düzen, bizim kainat anlayışımıza, dünya görüşümüze göre ayarlanacağı içindir. Lakin kazın ayağı her zaman böyle değildir. Bu, her şeyden önce kolay değildir. Dil, öğrenmek ister. Meyhanelerden pılıyı pırtıyı toplayıp kitaplıklara geçmek ister, okuyup yazmak, durmadan okuyup yazmak ister. Ama canım, insan da ya şair olmak ister, ya istemez. İsterse, kim dedi şairliğin yağma Hasan’ın böreği olduğunu.

Yağma Hasan’ın Böreği, 1953 yapımı bir film aynı zamanda. Semih Evin yönetmiş. İş aramak için İstanbul’a gelen bir taşralının öyküsü. Belki de, vakti zamanında Hasan’ın böreğinin lezzetini anlatan bu deyim, artık; eldeki kaynakların sorumsuzca kullanılmasını ve boşa harcanmasını anlatıyor.

Bu, bize, şiirin hakikatle ilişkisini de ima eder gibidir. Nitekim, Doğan Hızlan’ın bir sorusunu yanıtlarken Rifat, bunu şöyle dile getirir : ‘Düzyazı aklın dilidir. Doğrular, bu dille aranıp bulunur, tartışmalar da bu dille yapılır. Akıldan yüreğe doğru inmeye başladınız mı, dil susar, canın, en üst perdeden, en alt perdeye dek uzanan titreşimleri, öfkeleri, sevgileri, tutkuları dışa vurmak için sanatın dilini bekler. Az daha aşağılara inerseniz bir bataklığa saplanırsınız. Bilinçaltıdır orası. Tümüyle suskundur. Ancak gerçeküstücülerin automatisme psychique dedikleri yolla ham olarak boşaltılır.’

Şiirin, kalbin bir işlevi olarak da olsa akılla ilişkisi sorunludur.

Daha açık ve genelleyici biçimde söylersek, şiir gönüle aittir…Kelam gibi. Söz ise akla…Rifat’ın, şiiri, can ile ilişkilendirmesi dikkat çekicidir. Can, ruhtur. Klasik Arapçada en-nefs de, ruh için yani can anlamında kullanılır. Yunus’un, ‘ölürse tenler ölür canlar ölesi değil’indeki can…Bu anlamda şiir, özdür, mayadır, cevherdir. Rifat’ın, Hegel’i de çağrıştırır şiir tanımı. Tabi, her ruh, kendi acısının taşıyıcısı olarak bizatihi sanatçıdır, bu anlamda. ‘Tanrı’nın İsa’da tecellisi’ gibi… İsa, logos’tur, kelamdır. Valery ve Baudelaire’in, ‘şiiri, ruhun dili olarak’ tanımladığını da hatırlatır Rifat konuşmasında.

Ne ki, aklın denetiminden tümüyle soyutlanmış bir şiirden de söz etmez. Enver Ercan’a söylediği üzre, ‘şiiri akışında keyfine bırakmaktan’ yanadır. Çünkü, aslında akıl denilen şeyi, şairin gustosu olarak görür.

Rifat’ın Şiir Konuşması, zihnimizi kışkırtan, gönlü hareketlendiren önermelerle dolu.

Özetle, ‘bir aşka vuran güneş’ten esinli düşünceler bunlar :

‘Esrir kim bassa o toprağa ve kim tatsa
O yemişten. Balla dolar testi, açılır
Açılmayan kilit, çiçeğe durur badem
Dolanır bilgelikle mutluluk yüreğe.
Ak bir bulut bekler üstünüzde havada
Kuşlar iner, devinme birden bitiverir
Çıt çıkmaz evrenden. İşte ortadasınız
Havuz, ağaç, deniz, ne varsa size göre.
İşte aydınlık size göre. Kısarsınız
Güneşi, gökyüzünü yakarsınız. Neden
Sonra, uzaklarda çektirilmiş bir resim
Gibi kalır aklınızda, gölgeniz, duru
Küçük bir bahçede susar gibi yaparak
Karşılıklı gizemlere daldığınız gün.’

Bu yazıya ilk yorumu yazın

Yorum yaz

Lütfen yorumunuzun yazının konusu ile alakalı olmasına dikkat edin. Kişisel hakaret içeren yorumlar silinecektir. Reklam amaçlı yorumlar silinecektir. 'Gönder' düğmesine basmadan önce yeni bir güvenlik kodu üretmek için tarayıcınızın *Yenile* düğmesine basın. Yukarıdaki durum yanlış güvenlik kodu girildiği durumlarda geçerlidir.
İsim:
E-posta:
Web sayfası:
Başlık:
BBCode:
Yorum:
	Ek yorumlar konusunda bana e-posta aracılığı ile ulaşılmasını istiyorum.